Królestwo Sarawak było państwem założonym w 1841 roku przez angielskiego poszukiwacza przygód Jamesa Brooke’a na północy Borneo.
| Liczba mieszkańców | 8000 (1841) – 800 000 (1946) |
| Powierzchnia | 124.450 km² |
| Stolica | Kuching |
| Używane języki | angielski, iban, melanau, bidayuh, chiński, sarawak-malajski |
| Waluta | dolar sarawaski |
| Utworzenie | 24. września 1841 roku |
| Upadek | 30. czerwca 1946 roku |
| Przyczyna upadku | scedowana na rzecz Wielkiej Brytanii |
| Hymn | Gone Forth Beyond the Sea |
| Najwyższa władca | Biały Radża James Brooke (1841–1868) |
| Dzisiaj | część Malezji |
W pierwszej połowie XIX wieku obszar Sarawaku teoretycznie należał do sułtana Brunei, ale praktycznie był siedzibą rozwiniętego piractwa, a także areną walk pomiędzy lokalnymi plemionami. Dodatkowo na początku wieku odkryto w rejonie nieopodal Kuching rudy antymonu. James Brooke (1803–1868), handlarz, kapitan statku The Royalist i poszukiwacz przygód pomógł sułtanowi Omarowi Ali Saifuddinowi II (um. 1857) z Brunei w stłumieniu buntu rdzennej ludności Bidayuh. Brooke zdołał stłumić bunt bez żadnych ofiar. Zwołał wodzów zbuntowanych plemion i zademonstrował im siłę ognia swojego statku. Następnie zawarto porozumienie pokojowe nad rzeką Sarawak, w okolicy dzisiejszej stolicy Kuching. W zamian sułtan mianował go 24 września 1841 roku swoim wasalem i nadał mu ogromne terytorium do osobistego zarządzania, a także podarował orangutana nazwanego Betsy. W zamian Brooke musiał płacić sułtanowi 500 funtów rocznie.
Dość szybko jednak Brooke uniezależnił się od swojego mocodawcy, mianował się królem i założył dynastię białych radżów. Na podległych sobie obszarach Anglik zreformował administrację i podjął walkę z piractwem ludu Iban, w czym wspomógł go brytyjski admirał Henry Keppel (1808–1904). W 1850 roku jego państwo uznane zostało przez Stany Zjednoczone, trzynaście lat później to samo uczyniła Wielka Brytania. Po krótkim wygnaniu James Brooke przy wsparciu swojego siostrzeńca Charlesa Johnsona Brooke’a (1829–1917) powrócił do swojej stolicy w Kuching.
Brooke wprowadził nowy podział administracyjny (w 1912 roku było to pięć okręgów administracyjnych, zarządzanych przez rezydentów), a także w 1858 roku walutę – dolara sarawakaskiego. Biały radża nie znając lokalnych zwyczajów oraz dążąc do ograniczenia biurokracji stworzył organ doradczy – Radę Najwyższą, składającą się głównie z malajskich wodzów.
Administracja królestwa silnie systematyzowała społeczeństwo je zamieszkujące. W ten sposób poszczególnym grupom społecznym przypisywano odpowiednie role społeczne: Ibanowie i inni Dayakowie byli zatrudniani jako milicja, Malajowie pełnili głównie funkcje administracyjne, zaś Chińczycy, zarówno miejscowi, jak i imigranci, byli zatrudniani na plantacjach, w kopalniach i jako urzędnicy. Brooke wprowadził nowy system karny, który był na tyle rewolucyjny, że skazywał nawet krokodyla ludojada na śmierć, nawet pomimo sympatii jaką Brooke darzył te zwierzęta.
W 1856 roku założono państwową spółkę Borneo Company Limited. Brooke zbudował także kilka fortów mających chronić stolicę przed wrogami wewnętrznymi (piratami, poszczególnymi plemionami Dayaków oraz Chińczykami, którzy podczas jednego z powstań zabili nawet faworyta Brooke’a) i zewnętrznymi.
W 1868 roku, po śmierci Jamesa Brooke’a, Charles Johnson Brooke został jego następcą, a więc drugim białym radżą Sarawak. Kontynuował on dzieło swojego wuja i nadal walczył z piractwem oraz handlem niewolnikami. Rozbudował handel i obszar wpływów swojego państwa. Charles był także kolejnym indywiduum. Posiadał szklane oko zakupione u preparatora zwierząt, a swojemu synowi Vynerowi zakazywał jeść marmoladę, twierdząc, ze jest to zbyt damskie.
W 1888 roku poddał się protekcji Wielkiej Brytanii, a Sarawak stał się protektoratem. W 1910 roku rozpoczęto wiercenia szybów naftowych, a dwa lata później otwarto stocznię Brooke Dockyard.
W 1917 roku, podczas I wojny światowej, syn Charlesa Johnsona Brookesa, Charles Vyner Brooke (1874–1963), został królem Sarawak i trzecim białym radżą. Pod jego rządami Sarawak przeżywał rozkwit gospodarczy dzięki wydobyciu ropy naftowej i kauczuku. W 1941 roku odbyły się obchody stulecia rządów Brooke’a w Sarawak. Podczas uroczystości wprowadzono nową konstytucję, która ograniczała władzę radży i przyznawała mieszkańcom Sarawak większą rolę w zarządzaniu państwem.
Podczas II wojny światowej japońska armia inwazyjna pod dowództwem Kiyotake Kawaguchi (1892–1961) wylądowała w Miri 16 grudnia 1941 roku i zajęła Kuching 24 grudnia 1941 roku. Biały radża uciekł wraz z rodziną do Sydney w Australii, a oficerowie i żołnierze jego sił zbrojnych zostali schwytani przez Japończyków i internowani w obozie Batu Lintang. W 1945 roku Borneo zostało wyzwolone przez armię australijską i Charles Vyner Brooke mógł powrócić.
30 czerwca 1946 roku zrzekł się tronu, a Sarawak stał się kolonią brytyjską. W zamian za to on i jego trzy córki otrzymali znaczną rentę. Początkowo jego bratanek i spadkobierca Anthony Brooke (1912–2011) protestował przeciwko tej decyzji, ale w 1951 roku zaakceptował ją ostatecznie. Sarawak wziął udział w Igrzyskach Azjatyckich w 1962 roku w Dżakarcie. 22 lipca 1963 roku Sarawak uzyskał niepodległość od Wielkiej Brytanii i wraz z Singapurem, Północnym Borneo i Federacją Malajską utworzył państwo Malezja.
Trzej biali radżowie rządzili własnym, prywatnym państwem przez prawie 100 lat. Sarawak jest obecnie jedną z prowincji Malezji. Jest to obszar gęsto porośnięty lasami deszczowymi. Stolicą regionu pozostał Kuching, położony nad rzeką Sarawak. Do zabytków z czasów Królestwa należą Astana, dawny pałac Białych Radżów oraz fort Margherita, zbudowany w celu obrony przed piratami.
