Niewielka afera związana z cesarskim konsulem w Nikaragui przerodziła się w prawdziwy konflikt dyplomatyczno-militarny, a także w jedną z największych jak dotąd operacji wojskowych młodej marynarki Cesarstwa Niemiec. Był to typowy przykład tak zwanej polityki kanonierek.
W latach 60. XIX wieku niemieccy kupcy i przedsiębiorcy zaczęli angażować się w inwestycje biznesowe w Ameryce Środkowej. Inwestowano w handel, a także górnictwo oraz system plantacyjny. Niemieckie próby założenia narodowych osad z powodu niekorzystnych warunków nie udały się (Wybrzeże Moskitów oraz Nikaragua). Udało się założyć takowe jedynie w Gwatemali oraz na Kostaryce. Niemcy jednak inwestowali dużo w Ameryce Środkowej, a w samej Nikaragui działało około 100 niemieckich przedsiębiorców.
Franziska Bahlke, córka Idy Bahlke i pasierbica niemieckiego biznesmena Paula Eisenstücka, brata cesarskiego konsula honorowego w Nikaragui Christiana Moritza Eisenstücka, wbrew woli rodziców poślubiła nikaraguańskiego dentystę Francisco Leala. Wszyscy oni mieszkali w mieście León na zachodzie Nikaragui. Około 1876 roku Bahlke wraz z córką opuściła Leala i wróciła do rodziców, twierdząc, że Leal znęcał się nad nią.
Mężczyzna nie mógł pogodzić się z odejściem żony. 23 października 1876 roku Isidoro Infante, syn przyjaciela rodziny Leala, oddał trzy strzały: jeden w kierunku Idy (który chybił) i dwa w powietrze. Jako zleceniodawcę zamachu podejrzano Francisco Leala. Mimo podjęcia kroków prawnych przeciwko Infante, śledztwo nie zostało podjęte przez lokalne służby porządkowe.
29 listopada 1876 roku około 20 lokalnych żandarmów pod dowództwem Leala zaatakowało Bahlke, jej córkę, rodziców, Christiana Moritza Eisenstücka oraz dwie inne osoby, porywając Bahlke i jej córkę. Obaj Eisenstückowie zostali zaś aresztowani. Dość szybko zostali jednak zwolnieni z aresztu ze względu na status dyplomatyczny Moritza Eisenstücka. Już tego samego dnia jako konsul Moritz spotkał się z prezydentem Nikaragui Pedro Joaquín Chamorro Alfaro (1818–1890) i zażądał podjęcia odpowiednich działań. Wszystkie postępowania karne przeciwko sprawcom zakończyły się fiaskiem. Sąd karny odesłał sprawę do postępowania cywilnego i uznał ten incydent za „rodzinną waśń”, w której zięć próbował jedynie odzyskać swoją żonę.
O wyniku postępowania styczniu i lutym 1877 roku Christian Moritz Eisenstück poinformował niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które wysłało notę do rządu Nikaragui. Nikaraguański minister spraw zagranicznych Anselmo Rivas odpowiedział, że strzelanina była „sprawą rodzinną”, a nie dyplomatyczną.
Niemcy uznały, że prawo międzynarodowe zostało naruszone poprzez zlekceważenie immunitetu konsula oraz odmowę podjęcia działań przeciwko sprawcom ataków. Niemcy zażądały od Nikaragui ukarania sprawców strzelaniny, a także urzędników rządowych opóźniających wszczęcie postępowania sądowego, wypłaty odszkodowania w wysokości 30 000 dolarów amerykańskich na rzecz rodziny Eisenstück oraz oddania honoru przez nikaraguańskich żołnierzy przed flagą niemiecką. Z rządem Nikaragui negocjacje z ramienia Niemiec prowadził niemiecki minister w tym państwie Werner von Bergen (1839–1901). 9 kwietnia 1877 roku Sąd Najwyższy Nikaragui skierował do prokuratury tego kraju sprawę przeciwko Idzie Bahlcke oraz Paulowi Eisenstück, jako osobom odpowiedzialnym za całe zajście. Tym samym Nikaragua nie spełniła żądań niemieckich uznając, że mąż pasierbicy miał prawo odzyskać swoją żonę.
Niemiecki Auswärtige Amt, a więc Ministerstwo Spraw Zagranicznych na czele z ministrem spraw zagranicznych Bernhardem Ernstem von Bülow (1815–1879) z jednej strony nasilał presję na rząd Nikaragui, a z drugiej zaangażował w roli pośredników Wielką Brytanię oraz Stany Zjednoczone. Niemieccy dyplomaci Georg Herbert Münster (1820–1902) i Kurd von Schlözer (1822–1894) przedstawili sprawę odpowiednio rządom brytyjskiemu i amerykańskiemu i obaj uzyskali od nich wsparcie dyplomatyczne. W tym czasie nikaraguański dyplomata José de Marcoleta oskarżył rząd niemiecki o celowe przekształcenie strzelaniny w sprawę międzynarodową oraz o zabieganie o wsparcie brytyjskie i amerykańskie, ponieważ sam nie dysponował środkami wojskowymi pozwalającymi na podjęcie działań. Nieprzychylne nastawienie prezydenta i nieprzyjęcie wizyty von Bergena oraz amerykańskiego dyplomaty George McWillie Williamsona (1829–1882), doprowadziło do zerwania stosunków dyplomatycznych między Nikaraguą a Stanami Zjednoczonymi.
Rivas wysłał wiadomość do większości krajów Ameryki Łacińskiej, mając nadzieję na zawarcie sojuszu, który zapewniłby Nikaragui niepodległość. Rządy Kolumbii, Salwadoru, Gwatemali i Wenezueli zobowiązały się do udzielenia wsparcia Nikaragui, jednak prezydent Gwatemali Justo Rufino Barrios poradził później Nikaragui, by zgodziła się na niemieckie żądania, obawiając się, że ewentualna demonstracja siły niemieckiej marynarki wojennej zakłóci gospodarkę regionu.
W sierpniu 1877 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się w końcu do Cesarskiej Admiralicji z prośbą o wsparcie oraz zorganizowanie Eventualität einer militärischen Demonstration czyli rozważenie możliwości przeprowadzenia demonstracji militarnej.
Cesarstwo Niemieckie wysłało z Niemiec korwety śrubowe SMS Leipzig i SMS Ariadne, a z Japonii – fregatę śrubową SMS Elisabeth, która właśnie odbywała rejs dookoła świata – na zachodnie wybrzeże Panamy, gdzie 9 marca 1878 roku okręty połączyły się w eskadrę pod dowództwem kapitana Wilhelma von Wickede (1830–1895), jako Eskadra Ameryki Środkowej i popłynęły do Corinto. Łączna liczba członków załogi wynosiła około 1100 marynarzy.
Dodatkowo szkolny okręt SMS Medusa, będący korwetą śrubową, który znajdował się wówczas w rutynowym rejsie po Indiach Zachodnich i został skierowany na wschodnie wybrzeże Nikaragui. Okręty stacjonowały w nikaraguańskich miastach Corinto i Grey Town. W Grey Town 17 marca 1878 roku wysadzono na brzeg 159 żołnierzy z SMS Medusa. W kolejnych dniach Niemcy przeprowadzili rekonesans w rejonie Corinto. Poszukiwano min morskich oraz możliwości lądowania, a kapitan porucznik Felix Stubenrauch (1850–1931) wysłał ultimatum do rządu Chamorro w Managui, żądając spełnienia postulatów Bülowa z 1 kwietnia 1877 roku w ciągu 24 godzin. Stubenrauch dodał, że jeśli żądania nie zostaną spełnione, Niemcy zerwą stosunki z Nikaraguą, nałożą dodatkową grzywnę w wysokości 8 000 dolarów, a rząd Nikaragui poniesie odpowiedzialność za wszystko, co wydarzy się później.
20 marca 1878 roku, po tym jak ultimatum zostało zignorowane, marynarze ze statku SMS Medusa przejęli ładunek brytyjskiego szkunera Emmeline Salcombre w Grey Town, ponieważ ładunek przeznaczony był dla mieszkańców tego miasta. Niemieckie okręty wojenne nie dysponowały jednak sprzętem do operacji desantowych, dlatego ich obecność miała przede wszystkim wywoływać presję, bez jednak rzeczywiście możliwej interwencji wojskowej.
W obawie przed niemiecką inwazją rząd Chamorro zgodził się na żądania Niemiec. 31 marca rząd przekazał żądaną kwotę 30 000 dolarów, a nikaraguańscy żołnierze zasalutowali przed flagą Reichskriegsflagge w Corinto. 6 kwietnia burmistrz León został ukarany grzywną w wysokości 500 dolarów oraz otrzymał pięcioletni zakaz ubiegania się o stanowiska publiczne. Leal nie poniósł żadnych konsekwencji za wydarzenia.
Dla Niemców takie zakończenie sprawy pod względem prestiżowym było wielkim sukcesem. Afera Eisenstück była największą niemiecką operacją wojskową w Ameryce Łacińskiej aż do kryzysu wenezuelskiego w latach 1902–1903. Niemieckie inwestycje w Nikaragui były kontynuowane po aferze Eisenstück. W 1893 roku José Santos Zelaya (1853–1919) obalił konserwatywny rząd Nikaragui i został prezydentem. Zelaya wspierał zacieśnienie stosunków handlowych z Niemcami, a w 1896 r. rządy Niemiec i Nikaragui podpisały traktat handlowy. Pasierbica Eisenstücka powróciła później do swojego męża i pozostawała z nim w związku małżeńskim co najmniej do 1914 roku.
