Nowa Gwinea, a przede wszystkim region Rabaul i Kokopo to obszar, gdzie natura pokazała przepotężną siłę, szczególnie w 1994 roku, kiedy to wybuchł wulkan Tavurvur
| Dane | Rabaul | Kokopo |
| Populacja | 17,044 | 20,262 |
| Prowincja | East New Britain | East New Britain |
| Gmina | Rabaul Urban LLG | Kokopo/Vunamami Urban |
Trochę historii…
Rabaul oraz Kokopo położone są na półwyspie Gazelle znajdującym się na największej wyspie Archipelagu Bismarcka – Nowej Brytanii.
Istnieją dowody w postaci znalezionych w otwartych wykopaliskach w pobliżu Yombon osad kulturowych z epoki plejstocenu, które pokazują, że Nowa Brytania była zamieszkana przez rdzennych Papuasów od tysięcy lat, a ludzka aktywność datowana jest na 21 000 lat p.n.e. Papuasi są najstarszą grupą ludności na wyspie. Następni kolonizatorzy pochodzili z Melanezji.
O miano odkrywcy wyspy dla zachodniego świata walczy kilka osób, w tym Sir Harper Matthew oraz holenderski żeglarza Jacoba Le Maire’a, którzy mieli odwiedzić lub zobaczyć Nowa Anglię jeszcze w XVIII wieku. William Dampier stał się pierwszym znanym Brytyjczykiem, który odwiedził Nową Brytanię 27 lutego 1700 roku. Nazwał on wyspę łacińską nazwą Nova Britannia. Statki wielorybnicze z Wielkiej Brytanii, Australii i Ameryki zawijały na wyspę już od 1822 roku w poszukiwaniu żywności, wody i drewna.
W listopadzie 1884 r. Niemcy ogłosiły protektorat nad archipelagiem Nowej Brytanii; niemiecka administracja kolonialna nadała Nowej Brytanii i Nowej Irlandii nazwy odpowiednio Neupommern (lub Neu-Pommern; „Nowe Pomorze”) i Neumecklenburg (lub Neu-Mecklenburg; „Nowa Meklemburgia”), a cała grupa wysp została przemianowana na Archipelag Bismarcka. Nowa Brytania stała się częścią niemieckiej Nowej Gwinei. W 1909 roku populację rdzennych mieszkańców szacowano na 190 000; populację obcokrajowców na 773 (474 białych). Populacja emigrantów była praktycznie ograniczona do północno-wschodniego Półwyspu Gazeli, który obejmował stolicę, Herbertshöhe (obecnie Kokopo).
We wrześniu 1914 roku wyspa została podbita przez wojska australijskie, które stoczyły krótką bitwę z siłami niemieckimi i melanezyjskimi pod Bita Paka. Po I wojnie światowej Nowa Brytania była administrowana przez Australię w ramach mandatu Ligi Narodów.
Podczas wojny na Pacyfiku wojska Cesarstwa Japonii zdobyły miasto portowe Rabaul 23 lutego 1942 roku, a 8 kwietnia oddział wylądował w zachodniej części Nowej Brytanii. 15 grudnia 1943 roku wojskom amerykańskim udało się wylądować na przylądku Gloucester w północno-zachodniej części Nowej Brytanii oraz na przylądku Merkus na południowym zachodzie. Pomimo ciężkich bombardowań, Rabaul został odbity dopiero w 1945 roku po kapitulacji Japonii.
Nowa Brytania stanowi część Regionu Wysp, jednego z czterech regionów Papui-Nowej Gwinei. Obejmuje on dwie główne prowincje:
- Wschodnia Nowa Brytania z siedzibą w Kokopo (dawniej w Rabaul),
- Zachodnia Nowa Brytania z siedzibą w Kimbe.
Na wyspie uprawia się obecnie przede wszystkim kakaowce, olejowce oraz palmy kokosowe. Ważne pod względem gospodarczym są miedzy innymi przemysł drzewny oraz rybołówstwo.
Ciekawostki
- Najważniejszą i największą grupą ludności w Nowej Brytanii są pochodzący z wyżyn Baining – Tolai. Nowa Brytania jest także domem dla Kilenge (na wybrzeżu), Sulka (na południe od Półwyspu Gazeli) i Lakalai między wybrzeżem a górami.
- Nowa Brytania mając około 520 kilometrów długości i od 29 do 146 kilometrów szerokości, jest największą wyspą Archipelagu Bismarcka.
- Wśród licznych języków i dialektów, którymi posługują się ludzie na wyspie są: języki austronezyjskie (Tolai, Lungalunga, Siasi, Kimbe, Lamogai, Mengen) oraz papuaskie (taulil-butam, Sulka, języki Baining, Kol, Makolkol, Anêm).
No to zwiedzamy…
Kokopo
Kokopo nazywało się Herbertshöhe w czasach kolonii niemieckiej Nowej Gwinei i było stolicą całej kolonii oraz siedzibą gubernatora w latach 1899-1910. Znana przedsiębiorczyni Emma Kolbe (Królowa Emma Południowego Pacyfiku) miała dom w Kokopo, ale został on zniszczony podczas II wojny światowej. Członkowie jej rodziny, tacy jak jej siostra Phebe i jej mąż Richard Parkinson, również nabyli rozległe nieruchomości wokół Kokopo. Język kreolski Unserdeutsch powstał około 1900 roku w pobliżu ówczesnego miasta Herbertshöhe. Nieopodal znajdowała się w czasach kolonialnych katolicka stacja misyjna Vunapope.
Kokopo to obecnie niewielkie miasteczko partycypujące na tym, że Rabaul w wyniku wybuchu wulkanu zostało w znacznej części zniszczone. Położone nad Zatoką Blanche odznacza się jak cały region tropikalnym klimatem. Miejsce to nie oferuje wielu atrakcji poza rzeczywistością życiu na końcu świata. Najważniejszą atrakcja jest niewątpliwie Kokopo War and Cultural Museum, choć po prawdzie jest to muzeum tylko z nazwy.
Muzeum znajduje się przy drodze niedaleko nabrzeża w Kokopo, w pobliżu pola golfowego i hotelu Gazelle, i jest utrzymywane przez lokalnych wolontariuszy przez cały rok.
Muzeum Wojny Kokopo, oficjalnie Centrum Historyczno-Kulturalne Wschodniej Nowej Brytanii (East New Britain Historical & Cultural Centre Kokopo Museum), zostało założone na początku lat 80. jako niewielkie muzeum w bunkrze dowództwa obrony przeciwlotniczej i poszukiwawczej (Yamamoto Bunker lub The Admiral’s Bunker) w Rabaul. Później muzeum zostało przeniesione do większej posiadłości w Kokopo, aby pomieścić większą kolekcję i w oczekiwaniu na zniszczenia spowodowane erupcją wulkanu.
Muzeum zawiera dużą kolekcję artefaktów z II wojny światowej związanych z historią tego obszaru, w tym lokalną sztuką i kulturą, niemieckim okresem kolonialnym, przedwojenną i japońską okupacją podczas wojny na Pacyfiku.
Wśród obiektów, jakie można zobaczyć w muzeum są głównie pozostałości po walkach II wojny światowej: wraki pojazdów bojowych, dział, amunicji, broni podręcznej, samolotów, a nawet dawne niemieckie traktory z czasów kolonialnych.
Wewnątrz budynku muzealnego znajdują się pamiątki po wojnie oraz czasach kolonialnych. Niewiele miejsca pozostawiono lokalnej kulturze. Na miejscu znajduje się także niewielki sklepik muzealny.
Innym ciekawym miejscem, które można odwiedzić w Kokopo jest Ogród botaniczny OISCA, odległy od Kokopo o około pół godziny, a mieszczący się w Waringi. Szczególnie miłośnicy motyli powinni go odwiedzić.
Najbardziej znanym miejscem w okolicy pozostaje jednak Bita Paka War Cemetery. Został on założony przez Army Graves Service w 1945 roku. Znajdują się na nim groby osób, które straciły życie podczas operacji w Nowej Brytanii i Nowej Irlandii lub zmarły na tym obszarze jako jeńcy wojenni, które zostały przywiezione na cmentarz z odizolowanych miejsc, z tymczasowych cmentarzy wojskowych i z obozowych miejsc pochówku. Cmentarz zawiera 1120 pochówków z okresu II wojny światowej, w tym 500 niezidentyfikowanych. Na cmentarzu tym znajdują się również groby z I wojny światowej przeniesione z cmentarza Rabaul w 1950 roku i ze starego cmentarza niemieckiego Kokopo w 1961 roku. W sumie na cmentarzu pochowanych lub upamiętnionych zostało 32 żołnierzy z okresu I wojny światowej.
Pomnik Rabaul Memorial, który znajduje się na terenie cmentarza, upamiętnia ponad 1200 członków Królewskiej Armii Australijskiej (w tym personel lokalnych sił Nowej Gwinei i Papuasów oraz policji) oraz Królewskich Australijskich Sił Powietrznych, którzy stracili życie na tym obszarze w styczniu i lutym 1942 roku oraz od listopada 1944 do sierpnia 1945 roku i którzy nie mają znanego grobu.
Można także zobaczyć cmentarz japoński czy dawny kolonialny cmentarz niemiecki.
Na koniec warto jeszcze odwiedzić Vynapope, a tam szczególnie nowa katedrę, konsekrowaną w 2008 roku przez niemieckiego arcybiskupa Karla Hesse. Może ona pomieścić aż 1400 ludzi. Nieopodal mieści się także budynek misji, którego początki sięgają lat 80. XIX wieku, a wiec czasów niemieckiego kolonializmu.
Na pewno warto odwiedzić targ w miasteczku, który oferuje wiele przedmiotów, a także świeże owoce: papaje, mango, banany, kokosy i niesamowitą różnorodność orzechów. Warto także poszukać pozostałości po japońskiej okupacji.
Rabaul
Rabaul zostało założone w zatoce Simpson jako Simpsonhafen , a od 1909 roku siedziba gubernatora niemieckiej Nowej Gwinei. Rabaul zostało zaplanowane przez niemiecką administrację jako piękne miasto z szerokimi alejami i dużymi ogrodami. W miasteczku znajdował się również ogród botaniczny, który został założony w 1906 roku. Było to największe miasto na tym terytorium aż do wybuchu wulkanu w 1937 roku i stolica do 1945 roku. W czasie II wojny światowej toczyły się wokół ciężkie walki pomiędzy Japończykami a Aliantami.
Miasto położone jest w kalderze wulkanicznej kompleksu wulkanicznego Rabaul. Ta zapadająca się struktura wulkaniczna ma około 14 kilometrów szerokości i 19 kilometrów długości. W obrębie aktywnej wulkanicznie kaldery znajdują się wulkany Tavurvur i Vulcan (oba aktywne), Sulphur Creek i Rabalanakaia. Kaldera otoczona jest starymi, nieaktywnymi stratowulkanami, takimi jak Palangiagia, Tovanumbatir, Kombiu i Talvat. Tavurvur wybuchł w gwałtownej erupcji plinianu 19 września 1994 roku, niszcząc znaczną część miasta.
Obecnie Rabaul to niewielka mieścina, a większość jej dawnych mieszkańców przeniosła się do Kokopo.
Dla wszystkich zainteresowanych dziejami II wojny światowej Rabaul będzie miejscem idealnym. W okolicy znajduje się wiele pozostałości po tych wojennych wydarzeniach. Wrażenie robią japońskie tunele. Na wzgórzach otaczających Simpson Harbour w Rabaul znajduje się około 700 km tuneli. Zbudowano w nich zakwaterowania, szpitale i kryjówki dla barek. Niektóre z barek wciąż można zobaczyć w tunelach w Karavii.
Największą atrakcją jest na pewno dawna kwatera admirała Yamamoto Isoroko (1884-1943). Lokalne towarzystwo historyczne Rabaul Historical Society założyło w nim swój klub z wystawa historyczną. Aby sie tam udać, należy skontaktować się z towarzystwem lub Rabaul Hotel.
Przy willi mieści się zaś wejście do podziemnych bunkrów japońskiego dowództwa.
Drugą największą atrakcją Rabaul są niewątpliwie wulkany, na które można się wspiąć. Oprócz dwóch aktywnych wulkanów, Tavurvur i Vulcan, istnieją cztery inne wulkaniczne wzgórza otaczające port Simpson w Zatoce Blanche. Najwyższym z nich jest Mt. Mother (lub Kabiu). Ma 700 metrów i można się na nią wspiąć wcześnie rano z wioski Matalau.
Góra Tavanabatir jest domem dla Obserwatorium Wulkanicznego Rabaul i oferuje piękny panoramiczny widok na miasto Rabaul.
Co jeszcze oferuje Kokopo i Rabaul – piękne plaże, mozliwością nurkowania oraz snorkelingu wśród wspaniałych raf koralowych, wyprawy wędkarskie, pole golfowe, urząd pocztowy w Kokopo, w którym jest tak duszno, że można się roztopić, a przede wszystkim niesamowitą przyrodę.
