Film

Kino europejskie – Der Hauptmann

der_hauptmann

Der Hauptmann to jeden z najciekawszych filmów wojennych ostatnich lat. Największy z nim problem polega jednak na tym, że nie jest to film wojenny, a na pewno nie taki, jak sobie takie kino wyobrażamy. Za to niemal doskonale, w pigułce pokazuje proces, w jaki sposób nazizm osiągnął to, co osiągnął. To film mocny, wyrazisty i przede wszystkim bardzo prawdziwy.

Jeszcze niemiecki Śląsk w czasie ostatnich wojennych miesięcy. Rozkład niegdyś dumnego społeczeństwa osiąga apogeum. Bestialstwo, marazm, zrezygnowanie to trzy aspekty, które rządzą ludźmi w tym strasznym czasie. Film opowiada o młodym żołnierzu, starającym się przeżyć w zamęcie ostatnich wojennych chwil.

Reżyserem obrazu jest Robert Schwentke, człowiek, któremu nie można odmówić talentu ale i dobrych agentów. Jego kariera jest dość zaskakująca. Po zrealizowaniu w Niemczech filmu Tatuaż, ciekawego, ale to w zasadzie wszystko co można o nim powiedzieć, otrzymał liczne propozycje z Hollywood, które…wykorzystał. Nakręcił dreszczowiec Plan Lotu z Jodie Foster, urokliwą współczesną baśń Zaklęci w czasie oraz film sensacyjny w gwiazdorskiej obsadzie RED. Kapitan jednak to jego zdecydowanie najlepsze dzieło.    w812_h457_x406_y512_c98c31a54ca836d5Herold, zaszczuty, młody szeregowy upadającego narodu ucieka… Prawdopodobnie jest dezerterem, podobnym do setek tysięcy innych, którzy wojny mieli już zdecydowanie dość. Machina III Rzeszy jednak jeszcze funkcjonuje (co do dzisiaj fascynuje historyków) i nie pozwala o sobie zapomnieć. Herolda poznajemy w świetnej scenie jego ucieczki przed polującymi na niego ss-mannami. Atmosfera nieuchronności i zaszczucia wypadła znakomicie, wzmocnione szybkim montażem i surowością obrazu. Herold to bohater znikąd, zabłąkany, niepewny jutra i swego życia. Herold błąkając się po okolicy znajduje porzucony samochód a w nim mundur kapitana, w który się ubiera. W tej sytuacji zastaje go Freytag, kolejny szeregowy zagubiony w wichrach wojny i apokalipsy. Tak rodzi się potwór…

csm_Der_Hauptmann__ZDF_Julia_M_Mueller_b6b79a7dfcJego droga od uciekającego, zaszczutego, najprawdopodobniej dezertera do domniemanego przedstawiciela najwyższych władz została ukazana bardzo wiarygodnie. Przemiana człowieka, a niemal boga, który nie cofnie się przed niczym jest esencją tego filmu. Przez cały seans zastanawiamy się co jeszcze uczyni Herold, aby jego mistyfikacja się udała i czy my sami posunęli byśmy się tak daleko. W niemieckiej tradycji głęboko zakorzeniona jest postać Friedricha Wilhelma Voigta zwanego Kapitanem z Köpenick, pruskiego szewca, który w mundurze kapitana przejął  niemal władze nad całym miastem. Także w filmach odnajdziemy podobnie motywy. Na pierwszy ogień przychodzą na myśl swojskie Zezowate szczęście Munka oraz świetny Kapo Pontecorvo. Ta produkcja nie jest jednak kopią powyższych, a tworzy osobne dzieło, choć mocno zainspirowane losami inne przebierańca i dezertera – 19-letniego wówczas kominiarza Williego Herolda, który w mundurze oficera Luftwaffe zorganizował egzekucję ponad 170 dezerterów uzyskując przydomek kata z Emsland. Herold został po wojnie skazany na śmierć przez ścięcie gilotyną. Wyrok wykonano.

489963.jpg-r_1280_720-f_jpg-q_x-xxyxxDzieło Schwentkego dzieje się w czasie wojny, jednak nie skupia na niej. Wielkie wydarzenia historyczne tworzą jedynie tło dramatu rozpadu człowieczeństwa.Czujemy strach przed wrogiem, rozpacz z powodu klęsk, a jednocześnie niezrozumiały fanatyzm, będący fundamentem wszelkich reżimów. Herold jest tylko trybikiem, który znalazł się w odpowiednim miejscu i w odpowiednim czasie.  W czasie apokalipsy wychodzą z człowieka ukryte talenty, nieraz przerażające, a Schwentke doskonale je sportretował. Fanatyzm, wyzbycie się jakichkolwiek podstaw moralnych. Jak pisał Hans Helmutt Kirst w Błyskawicznych dziewczynach: Wykorzystaj wojny czas, bo pokój dobije nas. Genialnie wypadło także konstruowanie własnej osobowości ze strzępków dawnego Herolda. Na przeciwnym biegunie ukazano “adiutanta” Freytaga, który walczy o to by utrzymać w sobie resztki człowieczeństwa, a z drugiej strony stara się po prostu przeżyć, a u boku Herolda dostrzega cień szansy na to, nawet pomimo tego, kim się stał.

01_Der_Hauptmann_Weltkino_Filmverleih

Kilka słów o obsadzie…która wypadła…co najmniej bardzo dobrze. Mimo, że przeciętnemu polskiemu widzowi osoby występujące w tym filmie są praktycznie nieznane, to w Niemczech cieszą się uznaniem. Film kradnie oczywiście główny protagonista, grany przez Maxa Hubachera, który o dziwo, jeszcze nie przebił się do głównego nurtu kina. Wiarygodnie przedstawił przemianę bohatera od zaszczutego baranka w łaknącego krwi wilka. Świetną rolę dał także Milan Peschel jako adiutant z przypadku, który nawet w obliczu totalnego zezwierzęcenia jako jeden z ostatnich zachował resztki godności. Także role drugoplanowe, szczególnie Fredericka Laua oraz grających fanatycznych nazistów Bernda Hölschera i Alexandra Fehlinga na długo zapadają w pamięć. Casting w tym filmie podziałał fantastycznie. 

Zdjęcia do filmu kręcono w okolicach Görlitz oraz w samym mieście, w tym Rynku Dolnym i uliczkach otaczających stare miasto. Ogromne wrażenie robią czarno-białe zdjęcia, surowe, niemal ascetyczne, budujące napięcie czegoś nieuchwytnego, czegoś co się zbliża, co wpływa na ludzi, ich myśli, ich strachy i ich działania. Taka, a nie inna kolorystyka dodatkowo wzmacnia mimikę twarzy bohaterów, skupia się na drobnych, pozornie nic nieznaczących emocjach, gestach, ruchach. Wypadło to wszystko bardzo dobrze. W Kapitanie nie brakuje mocnych, sugestywnych scen, jednak nie jest to obraz, który epatuje brutalnością. Skupia się zamiast tego na kameralności, emocjach bohaterów zestawionych z, nie tylko z apokalipsą, która wisi w powietrzu, ale i tą w nas samych.

Der Hauptmann lub po polsku po prostu Kapitan to film rewelacyjny, inteligentny, wizualnie bez zastrzeżeń. To także film mądry i stonowany. Nikogo tu nie oceniano, a jedynie pokazano wojenne postawy szeregu ludzi od fanatyków, przez dezerterów po ludzi, którzy starali się po prostu przeżyć. Świetne kino…


Copyright ©http://empiresilesia.pl

One thought on “Kino europejskie – Der Hauptmann

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Back To Top