Przegląd literatury 2/2025 (83)

W 83. Przeglądzie Literatury prezentujemy opowieść i mistycznej górze Ararat, życiorysy w interpretacji bezkompromisowego pisarza z Kędzierzyna-Koźla, zbiór opowiadań ulubienicy polskich krytyków, powieść skandalizującej noblistki oraz zaskakującą opowieść o miłości na francuskiej prowincji.

TYTUŁ	Ararat
AUTOR	Frank Westerman
TŁUMACZENIE	Piotr Oczki i Sławomir Paszkiet
WYDAWNICTWO	ISKRY
DATA i MIEJSCE WYDANIA	Warszawa 2009
SERIA	–
TYTUŁ ORYGINAŁU	Ararat

OPIS

Szukając odpowiedzi na pytanie o rolę i sens religii w życiu współczesnego człowieka, holenderski pisarz przenosi czytelnika najpierw do miejsc swego dzieciństwa, by w końcu doprowadzić go na szczyt góry Ararat. Góry, na której zgodnie z biblijną tradycją osiadła Arka Noego, a która obecnie znajduje się na geograficznym, politycznym i kulturowym rozdrożu. Westerman, dążąc do poznania istoty wiary, zmierza się zarówno z mityczną, jak i historyczną rolą tego miejsca. Na swojej drodze spotyka geologów, księży, astronautów, a także rosyjską ekspedycję poszukiwaczy szczątków legendarnej Arki.

NOTKA

Holenderski dziennikarz i pisarz Frank Westerman rysuje przed czytelnikiem zadziwiająco emocjonalną i osobistą opowieść, w której łączy fakty, historię swego życia, reportaż oraz książkę podróżniczą. Ararat dla jednych symbol, dla drugich marzenie, dla trzecich tęsknota, a dla jeszcze innych miejsce, w którym żyją. Książka Westermana jest sprawnie napisanym tekstem o podróży w głąb siebie, swoich marzeń, tęsknot i obaw, a jednocześnie historią góry, która w sensie metafizycznym zapada się pod rzeką oczekiwań. Fascynująca rzecz.   

TYTUŁ	Życiorysta 3
AUTOR	Janusz Rudnicki
TŁUMACZENIE	–
WYDAWNICTWO	ISKRY
DATA i MIEJSCE WYDANIA	Warszawa 2018
SERIA	Życiorysta
TYTUŁ ORYGINAŁU	–

OPIS

Oto następne białe króliki wyciągnięte z mojego kapelusza.
W jednej z klatek Piłsudski, niechluj w kalesonach, stawia pasjansa czy będzie dyktatorem Polski, czy nie. I jedno ma tylko ten infantylny dziadek życzenie, żeby puszczać mu na okrągło disnejowskie kreskówki.
W innej skrzyżowanie jamnika z Piastem Kołodziejem, czyli Dąbrowska ze swoją kochanką, siedzą, ilustrując przysłowie „Nieszczęścia chodzą parami”.
Gdzie indziej Konopnicka, matka taka, jaka pisarka, raczej średnia, libido większe niż talent, życia w trójkącie było jej za mało, popęd seksualny godny tego miejsca.
Dalej Paderewski, zwany przez żonę Zwierzaczkiem, kolor mu odpowiada, tak ubierał się na starość, cały na biało, do tego, o zgrozo, jeszcze białe pantofle, aż mdliło, tak manieryczny.
Jedna ze słojem, w środku członek o długości 28,5 cm, reszta Rasputina nie zmieściła się.
W dalszej wyrodny ojciec, posępny gbur, okręt podwodny, samotna jednostka o napędzie depresyjnym, ORP Gustaw Herling.
Jeśli was rozśmieszy ta następna parada moich zmartwychwstałych, to dobrze. Jeśli uronicie parę łez, to dobrze, i jedno, i drugie to płyn do mycia szyb, jeśli przyjąć, że okno to zwierciadło duszy.
Ale najlepiej, kiedy i jedno, i drugie,
Żaden koniec tak nie wieńczy dzieła jak śmiech przez łzy.

NOTKA

Rudnicki w trzecim tomie Życiorysty podąża ścieżką, którą obrał od początku tego cyklu. Znajduje postać, czyta o niej jedną lub dwie biografie, wybiera najsmaczniejsze kąski i kreśli z nich opowieść godną mistrza pióra. Rasputin, Konopnicka, Piłsudski czy Dąbrowska – ich historie życia stają się dla pisarza okazją do ukazania życia człowieka oddartego z mitu, stworzonego po ich śmierci. W interpretacji Janusza Rudnickiego, ludzie wielcy – pisarze, przywódcy polityczni – stają się jacyś mali, zakompleksieni, pełni przywar i złości. Tacy jak my, zwykli śmiertelnicy, którym pomników stawiać nie będą. W żadnym wypadku to, co proponuje Rudnicki nie jest biografią, daleko jej nawet do tego. Nie zmienia to faktu, że pisarz, który miłuje się w tym co czyni człowieka człowiekiem, napisał szkice biograficzne, które pokazują, że życiorysy ludzi są ciekawsze niż fikcja.

TYTUŁ	Magiczna rana
AUTOR	Dorota Masłowska
TŁUMACZENIE	–
WYDAWNICTWO	Karakter
DATA i MIEJSCE WYDANIA	Warszawa 2014
SERIA	–
TYTUŁ ORYGINAŁU	–

OPIS

Trashowa powieść, która w obłąkańczo zabawny i zarazem śmiertelnie poważny sposób chwyta kawał współczesnej rzeczywistości. Przez karty książki przewijają się osobliwe, choć jakby skądś nam znane postaci: kobiety w rozsypce i bywalcy siłki, wystylizowani mieszczanie i świadome swoich praw małolaty. Widzimy je w najróżniejszych miejscach – w ekskluzywnych mieszkaniach, na wege weselu, w craftowej piekarni i przeznaczonym do rozbiórki hotelu. Postaci te napędzane są przez rozmaite fantazmaty, mniej lub bardziej wygórowane aspiracje i niemożliwe do zaspokojenia pragnienia. Autorka w niepodrabialny i sobie tylko właściwy sposób tropi popkulturowe schematy i językowe klisze tworzące ich sztucznie wygenerowany świat. I hakuje ten świat wyobraźnią, która podpowiada także surrealistyczne scenariusze.

NOTKA

Dorota Masłowska w swoim najnowszym tomie opowiadań mierzy się z typowymi problemami społecznymi XXI-wiecznej Polski. Konflikt pokoleń, zagubienie, fałszywe pojmowanie tego co ważne i tego co się naprawdę liczy. Miałkość, mierność, napompowanie i ułuda, jak punktuje pisarka wrosły w społeczeństwo polskie, a więc europejskie tak bardzo, że stały się normalnością. Kogo dzisiaj dziwią influencerzy, którzy pociągają za sobą rzesze nastolatków głodnych autorytetów, których im zabrakło w ojcach i matkach. Masłowska to wszystko widzi i opisuje. Jej styl, prosty i dobitny jeszcze bardzie uwypukla niski poziom dzisiejszego społeczeństwa…. 

TYTUŁ	Żądza
AUTOR	Elfriede Jelinek
TŁUMACZENIE	Agnieszka Kowalik
WYDAWNICTWO	WAB
DATA i MIEJSCE WYDANIA	Warszawa 2007
SERIA	–
TYTUŁ ORYGINAŁU	Gier

OPIS

Kurt Janisch, przeciętny żandarm na przeciętnej austriackiej prowincji, opętany jest żądzą posiadania, w równym stopniu kobiet, co dóbr ziemskich. Wykorzystując swoją pozycję, jeździ po okolicy i nawiązuje kolejne romanse: z bogatą wdową Gerti, z bezdomną szesnastolatką Gabi. Oprócz kochanek ma żonę, która całymi dniami ogląda telewizję. Wkrótce z miejscowego jeziora wyłowione zostają zwłoki jednej z kobiet. Żądza łączy w sobie elementy kryminału, powieści porno i opowiastki brukowej. W wykonaniu Jelinek jest to mieszanka wybuchowa. Autorka perfekcyjnie żongluje tu stereotypami, przedstawia Austrię jako kraj ogarnięty żądzą, której destrukcyjna siła może dotknąć tak naprawdę każdego z nas.

NOTKA

Elfriede Jelinek to noblistka, której pisarstwo jest wyjątkowo ciężkostrawne. Jej Żądza to powieść niezwykle trudna, przeładowano treścią i stylem, który sam w sobie nie jest łatwy. Każde słowo, które napisała Jelinek jest wyważone. Pasujące. Przemyślane. Nie dla wszystkich jest to powieść. Ja nie dałem rady dotrwać do końca. 

OPIS

Arthur Dreyfuss, ubrany w swoje ulubione spodenki w smerfy, ogląda kolejny odcinek Rodziny Soprano, kiedy ktoś puka do jego drzwi. Otwiera.
Przed nim stoi Scarlett Johansson.
On ma dwadzieścia lat i jest mechanikiem. Ona ma dwadzieścia sześć lat i potrzebuje naprawy…
To spotkanie to dla niego pierwsza, dla niej – ostatnia szansa. Spędzą ze sobą sześć dni. Wypełnionych nie tylko pożądaniem, także czułością, wstydliwością, śmiechem i ciszą, łzami smutku, ulgi i wzruszenia.
Czy tych dwoje, tak dopasowanych w swym pięknie, bólu i kruchości, ma przed sobą przyszłość?

NOTKA

Proza Delacourta cieszy się duża popularnością w rodzinnym kraju – Francji. Na pierwszy rzut oka doskonale pokazuje dlaczego. To napisana świetnym stylem, romantyczna opowieść o zwykłych ludziach z problemami, którzy starają się żyć, mimo tego, że ciężko jest to robić w dzisiejszym świecie, w którym wszystko musi być na pokaz i wszystko musi się sprzedać. Literatura francuska, nie ma co ukrywać, była, jest i zapewne długo jeszcze będzie wspaniała. Także dzięki Delacourtowi.

Copyright ©http://empiresilesia.pl

Rulez260

• E-mail
|
• Więcej postów(518)