Podróże z żartem: Groningen i Morze Watowe

Morze Watowe to jeden z wielkich cudów przyrody, a Groningen to doskonała baza wypadowa do zwiedzania tego regionu.

Trochę historii…

Groningen

Miasto Groningen lub Cruoninga – jak nazywano je w średniowieczu – powstało z luźnego związku trzech lub czterech rozrzuconych gospodarstw rolnych. Pierwsze ślady ludzkie można datować na około 300 rok p.n.e. Od VII wieku n.e. centrum obecnej starówki – dziś „de Grote Markt” (pol. Wielki Rynek) – było stale zamieszkane. Groningen po raz pierwszy pojawiło się w dokumentach w 1040 roku, kiedy to „villa Gruoninga” przeszła na własność biskupa Utrechtu w wyniku darowizny Henryka III. W dokumencie tym król nadał młodemu miastu również prawo bicia monet i pobierania ceł. Położenie miasteczka okazało się niezwykle korzystne dla rozwoju handlu: Morze Północne było dostępne przez rzekę Drentsche Aa, co spowodowała napływ kupców. Po wcześniejszych nieudanych próbach Groningen zostało ostatecznie przyjęte do Hanzy w 1422 roku. Do XVII wieku – „złotego wieku” Niderlandów – Groningen stało się kwitnącym centrum handlowym, między innymi dzięki istniejącemu tam sądowi, który był również właściwy dla okolicznych terenów. Miasta bardzo ucierpiało w wyniku powstania fryzyjskiego.

Od 1580 roku, po poddaniu się cesarskiemu wodzowi Alessandro Farnese, księciu Parmy, Groningen znalazło się pod panowaniem hiszpańskim. W 1594 roku miasto zostało zdobyte przez Maurycego Orańskiego, kapitana generalnego Zjednoczonych Prowincji Niderlandów i wraz z otaczającymi go terenami, Ommelanden, stało się częścią Republiki Zjednoczonych Prowincji Niderlandów.

W XVII i XVIII wieku, dzięki dostępowi do morza budowa statków była ważną gałęzią gospodarki; powstało wiele stoczni. W XVIII i XIX wieku znaczna część holenderskiego handlu bałtyckiego odbywała się przez Groningen. Podczas wojny holenderskiej książę-biskup Münsteru, Christoph Bernhard von Galen, próbował w 1672 r. zdobyć miasto poprzez oblężenie i ostrzał armatni. Od 1810 roku Groningen – podobnie jak całe Niderlandy – było okupowane przez Francję. W trakcie wojen wyzwoleńczych 15 listopada 1813 r. wojska rosyjskie z Armii Północnej wyparły Francuzów z Groningen.

XIX wiek to okres industrializacji. Powstały fabryki, połączenie kolejowe itd. Podczas II wojny światowej Groningen zostało zajęte bez oporu przez wojska niemieckie w maju 1940 roku. W wyniku wojny zginęło bezpośrednio 3300 mieszkańców, w tym 2800 żydowskich obywateli. Pod koniec II wojny światowej miasto poniosło znaczne zniszczenia. Kiedy w kwietniu 1945 roku 2. Kanadyjska Dywizja Piechoty dotarła do Groningen, napotkała silny opór niemieckich sił okupacyjnych: części „Landstorm Nederland” Waffen-SS oraz belgijskich oddziałów SS. Od 13 do 16 kwietnia 14 000 Kanadyjczyków walczyło z 7500 obrońcami; w centrum miasta toczyły się walki uliczne. Ostatecznie obrońcy poddali się.

12 sierpnia 2012 roku trzęsienie ziemi o sile 3,6 w skali Richtera spowodowało poważne szkody w prowincji Groningen; było to najsilniejsze trzęsienie ziemi, jakie kiedykolwiek odnotowano w Holandii.

Schiermonnikoog

Schiermonnikoog  jest jedną z wysp archipelagu Wysp Zachodniofryzyjskich. Zajmująca powierzchnię 16 na 4 kilometry jest najmniejsza z pięciu zamieszkałych holenderskich wysp Waddeneilanden, a więc Wysp Wattowych. Powstała ponad 1000 lat temu, ale jako wyspa błotnista znacznie zmieniła swój kształt i rozmiar, dlatego najstarsze części dzisiejszej wyspy mają tylko około 800 lat. Nie wiadomo, kiedy i przez kogo Schiermonnikoog zostało po raz pierwszy zasiedlone.

Nazwa „Schiermonnikoog” pojawia się po raz pierwszy w dokumencie z 1440 roku i wskazuje że wyspa należała do opata fryzyjskiego klasztoru Klaarkamp w Rinsumageest. W 1580 roku, kiedy w Fryzji zwyciężyła reformacja, majątek klasztoru został skonfiskowany przez władze prowincji.

W 1640 roku wyspę nabył kupiec Johan Stachouwer, pochodzący z Amsterdamu. Zarządzaniem wyspą w jego imieniu zajmował się drost i czterech burmistrzów. Około 1720 roku obecna wioska Schiermonnikoog została zaprojektowana i zbudowana praktycznie od podstaw, ponieważ pierwsza osada (Westerburen, około dwóch kilometrów dalej na zachód) została ostatecznie zniszczona przez ciągłą erozję zachodniego brzegu wyspy. Najstarszy zachowany dom na wyspie pochodzi z 1721 roku. Pierwsze wały przeciwpowodziowe zostały zbudowane w 1767 roku. Latarnie morskie Noordertoren i Zuidertoren zaś w 1853 roku.

Później wyspa została sprzedana Johnowi Ericowi Banckowi z Hagi, który w 1860 roku poprzez groblowanie odzyskał z Morza Wattowego 260 hektarów polderów. Banck zapoczątkował turystykę na wyspie, organizując połączenia statkami do Groningen i wynajem pokoi oraz budując pawilon plażowy. Podczas II wojny światowej niemieccy okupanci zbudowali między innymi kilka bunkrów w wydmach jako część Wału Atlantyckiego. Od lat 60. XX wieku Schiermonnikoog jest popularną wyspą wypoczynkową (obecnie odwiedza ją około 300 000 turystów rocznie). W ostatnich latach Schiermonnikoog przesunął się tak daleko na wschód, że jego wschodnia część znajduje się w miejscu wyspy Bosch, która zatonęła w 1717 roku podczas powodzi bożonarodzeniowej. 

Ciekawostki

• Schiermonnikoog oznacza „wyspę szarego mnicha”, w języku zachodniofryzyjskim to Skiermûntseach, zaś w lokalnym dialekcie Schiermonnikeich;
• Schiermonnikoogzostałow  2006 roku uznane za najpiękniejszą miejscowość w Holandii;
• W Groningen znajdowała się niegdyś siedziba jednej z największych Kompanii handlowych czasów nowożytnych – Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej;
• W Holandii Groningen nazywane jest Metropolią Północy, jako że jest najważniejszym miastem na północy kraju lub Martinistad od wieży kościoła;
• W Groningen odbywa się znany międzynarodowy turniej szachowy, a także Międzynarodowy Festiwal Filmów Rowerowych;
• W Groningen urodzili się między innymi podróżnik Abel Janszoon Tasman (1603–1659) oraz zdobywca Nagrody Nobla Heike Kamerlingh Onnes (1853–1926);

No to zwiedzamy…

Groningen

Groningen to typowo holenderskie miast – czyste, zielone, ekologiczne, a do tego bardzo młode. Mieszka w nim bowiem 50 000 studentów tamtejszych szkół wyższych, wśród których jest wielu Niemców. Zaletą Groningen, jak na miasto liczące prawie 200 000 mieszkańców jest jego kompaktowość. Do niemal wszystkich ważnych atrakcji można dojść na piechotę.

Zwiedzanie Groningen konieczne trzeba rozpocząć od jego chyba największej atrakcji – Museum Groningen.

Obecny budynek muzeum został zaprojektowany w 1994 roku przez Alessandro Mendiniego, który inspirował się włoskimi koncepcjami postmodernistycznymi i wyróżnia się futurystycznym i kolorowym stylem. Dzięki różnorodnym pawilonom budynek oferuje możliwość indywidualnej prezentacji różnych treści i dopasowania ich do wystroju zewnętrznego.

Zbiory muzeum obejmują przedmioty związane z historią Groningen, chińską i japońską porcelanę, rękodzieło i dzieła sztuki z okresu od XVI do XX wieku oraz sztukę współczesną.

Miasto posiada również muzeum morskie, muzeum uniwersyteckie, muzeum komiksów i muzeum grafiki, a także międzynarodową platformę fotograficzną Noorderlicht, która prowadzi kursy a także galerię fotografii.

Kolejnym ciekawym miejscem jest Forum Groningen, który mieści się w centrum miasta. Imponujący budynek liczy 10 pieter, jest wysoki na 45 metrów oraz posiada 17 000 m² powierzchni użytkowej. Koszt jego budowy wyniósł 76 milionów euro, a otwarcie nastąpiło pod koniec 2019 roku.

Mieści się w nim kilka instytucji, w tym biblioteka miejska, punkt informacji turystycznej oraz taras na dachu. Jako centrum kulturalne Forum posiada również sale kinowe, sale widowiskowe i wystawowe, kawiarnie oraz restaurację, a także Storyworld czyli nowoczesną, interaktywną wystawę komiksów, animacji i gier komputerowych.

Jak każde wielkie miasto mające korzenie w średniowieczu, także Groningen obfituje w zabytki natury sakralnej. Najważniejszym z nich jest niewątpliwie Martinikerk czyli kościół św. Marcina wraz z symbolem miasta – wieżą.

Kościół św. Marcina (Martinikirche) przy „Grote Markt”, najstarszy i największy kościół w mieście, wraz z wieżą św. Marcina (Martinitoren) po zachodniej stronie, został zbudowany w latach 1469–1482 z piaskowca. W latach 1548–1577 wieża miała 127 metrów wysokości, aż do momentu, gdy jej drewniany szczyt spłonął po wycofaniu się wojsk walońskich w wyniku pokoju w Gandawie w 1576 roku. Organy Arpa Schnitgera zainstalowano w 1692 roku.

Do innych ważnych i wartych zobaczenia świątyń w mieście zalicza się znajdujący się w centrum Aa-kerk zbudowany w XV wieku. Charakteryzuje się on ciekawą wieżą oraz organami Arp Schnitger z początku XVIII wieku. Pelstergasthuiskirche to kościół halowy w stylu romańsko-gotyckim został poświęcony już w 1267 roku, ale na przestrzeni wieków był wielokrotnie przebudowywany. Ciekawe są także także dwa kościoły powstałe w lokalnej odmianie gotyku ceglanego, a więc zbudowany w 1660 roku Nieuwe Kerk oraz neogotycki St.-Josef-Kathedrale czyli główny katolicki kościół w Groningen. Dodatkowo można zwiedzić zbudowaną w 1906 roku Synagogę.

Rijksuniversiteit Groningen jest jednym z największym i najstarszych uniwersytetów na terytorium Niderlandów. Założono go już w 1614 roku, a dzisiaj studiuje na nim ponad 30 000 studentów. Warto zobaczyć budynki uniwersytetu, w tym budynek główny czy futurystyczny Zernikecomplex.

Centrum miasta stanowi Grote Mark, a więc główny rynek miasta. Plac otoczony jest charakterystycznymi budynkami. W jego centrum znajduje się ratusz z 1810 roku. Warto także odwiedzić Vismarkt a więc dawny targ rybny. Na obu placach znajdują się liczne restauracje, także z lokalną kuchnią.

W Groningen można zobaczyć wiele ciekawych domów mieszczańskich pochodzących z czasów rozkwitu handlowego miasta. Należą do nich: gotycki dom przy ulicy Brugstraat 24 z XV wieku, Korenbeurs (dawna giełda zbożowa) przy frontowej stronie Vismarkt (targu rybnego), który jest budynkiem w stylu późnego klasycyzmu z lat 1862–1865, a także zbudowany w 1905 roku według projektu architekta z Groningena Antoniusa Theodorusa van Elmpta (1866–1953) w stylu secesyjnym Huize Tavenier (Ubbo Emmiussingel 110).

W Groningen, dzięki stosunkowo licznej młodzieży, rozwinięta jest scena kulturalna, w tym teatr miejski (Stadsschouwburg), sala koncertowa (Martini Plaza), a także centrum kultury (Oosterpoort). Scena muzyczna jest bardzo rozwinięta.

Schiermonnikoog

Na wyspę dostać się można praktycznie jedynie za pomocą połączenia promowego pomiędzy wyspą a przystanią Lauwersoog. Normalne promy płyną 45 minut, natomiast łódź motorowa około 20 minut.

W 1989 roku Morze Wattowe i około 5400 hektarów wyspy zostało uznane za park narodowy. Obszar ten obejmuje plaże, płyciznę morską, wydmy, słone łąki i małe jezioro Westerplas, które obecnie stanowi jedyne źródło słodkiej wody na wyspie. Wschodnia część wyspy jest rezerwatem ptaków i od kwietnia do lipca jest częściowo zamknięta dla zwiedzających.

Na wyspie istnieje kilka małych muzeów. Najciekawszym z nich wydaje się Muzeum muszli, prowadzone przez Thijsa de Boera i jego rodzinę. Znajdują się tutaj wszystkie gatunki występujące na Schiermonnikoog oraz ponad 1500 innych gatunków z całego świata. Oprócz tego na wyspie można odnaleźć:

• centrum poświęcone parkowi narodowemu w wystawą stałą;
• muzeum bunkra Schlei. W czasie II wojny światowej bunkier służył jako niemieckie centrum komunikacyjne. Zgromadzone tu sygnały radiowe i radarowe były przekazywane do lotnictwa, które próbowało przechwycić samoloty alianckie za pomocą myśliwców. Do przetwarzania danych w bunkrze znajdował się tzw. stół Seeburga: szklany stół, na którym za pomocą małych lampek wskazywano pozycje samolotów alianckich i niemieckich;
• Raritätenhaus Gribus czyli dom osobliwości (noga mamuta czy płód syreny) wraz z wystawą poświęconą holenderskiemu połowowi wielorybów na biegunie południowym;
• Koningshuis z wystawą poświęcona historii wyspy.

Niewielka wyspa oferuje wiele atrakcji. Jedną z nich jest spacer śladami tak zwanych palików plażowych, charakterystycznych słupów u góry pomalowanych czerwona farbą. Pierwszy z nich ustawiono już w 1868 roku. Służyły one do monitorowania zmian na wybrzeżu. W wiosce można zobaczyć pomnik mnicha De Schiere Monnik ustawiony w latach 60. XX wieku, a także między innymi elementy szczęki płetwala błękitnego. W Kooiplaats, najbardziej wysuniętej na wschód farmie w polderze, od 1861 roku znajduje się malowniczy staw do łapania kaczek.

Największymi atrakcjami wyspy są jednak latarnie morskie. W 1853 roku król Willem III zlecił budowę dwóch wież na wyspie. Jedna z nich – latarnia morska zwana południową jest biała i dzisiaj już nieużywana służąc jako maszt antenowy. Latarnia morska zwana północną ma kolor czerwony i wysokość 37 metrów.

Co jeszcze widzieliśmy w okolicy?

Lauwersoog to niewielka miejscowość, która powstała na terenie po spiętrzeniu jeziora Lauwerszee w 1969 roku. Przez śluzę (Robbengatsluis) w Lauwersoog można dostać się z jeziora Lauwersmeer do Morza Wattowego.

Doskonałą bazą wypadową do wycieczek po Morzu Wattowym są dwie niewielkie wioski we Fryzji – Peazens-Moddergat, skąd można się na spaceru po morzu. Morze Wattowe to duże obszary morza pływowego, które regularnie wysychają podczas odpływu (fala odpływowa) i są zalewane podczas przypływu (fala przypływowa). Obszary wysychające podczas odpływu nazywane są obszarami pływowymi. Termin „morze Wattowe” stosuje się w odniesieniu do płaskich wybrzeży z piaszczystymi lub mulistymi równinami.

Museumplein Grootegast znajduje się przy Legolaan, gdzie w latach 1963–1998 mieściła się siedziba LEGO Nederland. Obecnie pod jednym dachem znajdują się dwa różne muzea: muzeum LEGiO oraz muzeum Victory (poświęcone II wojnie światowej). Znajduje się tu również amerykańska restauracja i sklepik muzealny. 

W 2026 roku muzeum drukarni IJzer & Lood przeniesione zostało do innej lokalizacji.

Najważniejszą częścią kompleksu, który w 2024 roku odwiedziło 23 000 zwiedzających jest olbrzymie muzeum II wojny światowej, gdzie zgromadzono tysiące prawdziwych pojazdów, mundurów, broni i wyposażenia, które wkomponowano w dioramy naturalnej wielkości. 

Muzeum Victory przedstawia za pomocą dioram różne aspekty II wojny światowej, w tym:

• Wyzwolenie północnej Holandii przez Kanadyjczyków i Polaków;
• Lotnisko RAF (Royal Air Force);
• Saperzy z TAF (Tactical Air Force), oddziału wspierającego operacje RAF;
• Niemieckie oddziały w Holandii;
• Red Ball Express, aliancka trasa zaopatrzeniowa między Normandią a ruchomą linią frontu;
• Wsparcie logistyczne ze strony US Navy;
• Kanadyjskie operacje radiowe w terenie;
• Afryka, walki na Saharze.

W latach 1963–1998 firma LEGO Nederland miała swoją siedzibę w obecnym budynku przy Museumplein przy Legolaan. Miasteczko postanowiło to wykorzystać i stworzyć muzeum LEGO. Największa część kolekcji pochodzi ze zbiorów Richarda Topelena, reszta zaś od innych kolekcjonerów i mieszkańców miasteczka.

Dzieci będą w muzeum zachwycone, a i dorośli poczują czar wspomnień. Na wystawie zaprezentowano zestawy LEGO z całej historii marki, a nawet zabawki z samych początków. Możemy oglądać zestawy, które nie są już produkowane, jak BIONICLE, które w zasadzie uratowały markę. Osobne pomieszczenia mają takie serie jak Star Wars. Muzeum pokazuje wiele dużych dioram i modeli, możemy zagrać w gry Lego na Playstation 2, a także sami budować, gdyż znajduje się tutaj kilka stołów wyposażonych w tysiące klocków. Doskonała zabawa zapewniona.

Copyright ©http://empiresilesia.pl

Rulez260

• E-mail
|
• Więcej postów(518)